شناخت تاریخ کشور ترکیه، فراتر از یک مطالعه ساده، کلید طلایی برای درک فرهنگ، رفتار اجتماعی و قوانین امروزی این کشور است. ترکیه به عنوان یک کشور فراقاره‌ای، پل ارتباطی بی‌نظیری میان آسیا و اروپا به شمار می‌رود. بخش عمده این کشور در شبه‌جزیره آناتولی (آسیای کوچک) قرار دارد و بخش کوچکی از آن به نام تراکیه شرقی (East Thrace) در قاره اروپا واقع شده است.

اگر قصد مهاجرت، کار یا تحصیل در این کشور را دارید، آشنایی با فراز و نشیب‌های تاریخی این سرزمین به شما کمک می‌کند تا با دید بازتری اقدام به یادگیری زبان ترکی استانبولی کرده و سریع‌تر با جامعه میزبان سازگار شوید. در این مقاله، تاریخ پرماجرای ترکیه را از دوران باستان تا تشکیل جمهوری نوین بررسی می‌کنیم.

ترکیه در دوران باستان؛ گهواره تمدن‌های کهن

شبه‌جزیره آناتولی یکی از قدیمی‌ترین مناطق مسکونی جهان است که قدمت سکونت انسان در آن به دوران نوسنگی بازمی‌گردد. پیش از میلاد مسیح، تمدن‌های بزرگی مانند لیکیه (Lycia)، لیدیه و ایونیا (Ionia) در این جغرافیا شکوفا شدند.

در قرن ششم پیش از میلاد، کوروش بزرگ پادشاه هخامنشی، این مناطق را فتح کرد و آناتولی برای سال‌ها زیر پرچم امپراتوری ایران قرار گرفت. بعدها در سال ۳۳۴ پیش از میلاد، با حمله اسکندر مقدونی، حکومت هخامنشیان در این منطقه پایان یافت و پس از آن، سلوکیان و سرانجام امپراتوری روم کنترل این قلمرو استراتژیک را در دست گرفتند.

امپراتوری بیزانس؛ دوران طلایی روم شرقی

با پهناور شدن امپراتوری روم و به منظور کنترل بهتر مرزها، در سال ۳۳۰ میلادی امپراتور کنستانتین تصمیم گرفت پایتخت خود را از رم به شهر باستانی بیزانتیوم (بیزانس) منتقل کند. این شهر به افتخار او کنستانتینوپل (قسطنطنیه) نامیده شد. با تقسیم امپراتوری روم به دو بخش شرقی و غربی، روم شرقی که به امپراتوری بیزانس معروف است، تشکیل شد و ترکیه امروزی هسته اصلی آن را شکل داد.

در سال ۱۰۷۱ میلادی (۴۶۳ هجری قمری)، در نبرد سرنوشت‌ساز ملازگرد، سلجوقیان مسلمان به رهبری آلپ ارسلان موفق شدند ارتش بیزانس را شکست دهند و وارد فلات آناتولی شوند. این رویداد نقطه عطف ورود قبایل ترک، ترویج دین اسلام و شکل‌گیری فرهنگ ترکی در بخش‌های شرقی و مرکزی ترکیه کنونی بود.

امپراتوری عثمانی؛ از قسطنطنیه تا اسلامبول

خاندان عثمانی در اواخر قرن سیزدهم میلادی (حدود سال ۱۲۹۹) حکومت خود را در غرب آناتولی پایه‌گذاری کردند. این امپراتوری قدرتمند بیش از ۶۰۰ سال بر بخش‌های وسیعی از جهان حکومت کرد. بزرگ‌ترین رویداد در تاریخچه شهر استانبول، فتح قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ میلادی توسط سلطان محمد فاتح بود که به امپراتوری هزارساله بیزانس پایان داد. پس از این فتح بزرگ، نام این شهر به مرور به اسلامبول (و بعدها استانبول) تغییر یافت و پایتخت جدید عثمانی شد.

در دوران اوج قدرت عثمانی، سلطان سلیم اول و سلطان سلیمان قانونی توانستند قلمرو خود را در سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا گسترش دهند و عثمانی به عنوان رهبر و خلیفه جهان اسلام شناخته شد.

تاریخ تشکیل کشور ترکیه و دوران جمهوریت

پس از شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول و اشغال بخش‌های زیادی از خاک آن توسط متفقین، جنبش ملی ترکیه به رهبری مصطفی کمال پاشا (آتاتورک) شکل گرفت. پس از جنگ‌های استقلال‌طلبانه، در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳ (۱۳۰۲ خورشیدی)، رسماً فروپاشی عثمانی اعلام و جمهوری نوین ترکیه پایه‌گذاری شد.

آتاتورک با انجام اصلاحات بنیادی، ساختار سیاسی و اجتماعی کشور را متحول کرد:

• تغییر خط عربی به الفبای لاتین برای تسهیل آموزش و همگامی با دنیای مدرن
• جدایی دین از سیاست و برقراری حکومت سکولار (در سال ۱۹۲۸ بند مربوط به دین رسمی از قانون اساسی حذف شد)
• اعطای حق رای به زنان و تاکید بر صنعتی‌سازی و غربی‌سازی کشور

پس از دوران آتاتورک، ترکیه مسیر توسعه را ادامه داد؛ این کشور در سال ۱۹۴۵ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد و در سال ۱۹۵۲ به پیمان نظامی ناتو (NATO) پیوست تا جایگاه راهبردی خود را در بلوک غرب تثبیت کند.

جغرافیا، مذهب و ترکیب جمعیتی ترکیه امروزی

امروزه طبق آمارهای رسمی، اکثریت جمعیت ترکیه را مسلمانان تشکیل می‌دهند. بیشتر مسلمانان ترکیه پیرو مذهب تسنن (شاخه حنفی) هستند که عمدتاً در بخش‌های غربی، شمالی و مرکزی ساکنند. همچنین جامعه بزرگی از پیروان مذهب شافعی (عمدتاً شهروندان کردتبار) در مناطق شرقی و جنوب شرقی کشور زندگی می‌کنند. سایر اقلیت‌های مذهبی شامل مسیحیان و یهودیان حدود ۱ تا ۲ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند.

جدول زمانی تاریخ کشور ترکیه در یک نگاه

سخن پایانی

ترکیه کشوری با تاریخ غنی، پر فراز و نشیب و فرهنگی آمیخته از شرق و غرب است. درک تاریخ این سرزمین به شما به عنوان یک مهاجر کمک می‌کند تا ساختار فکری و فرهنگی مردم آن را بهتر درک کنید. اولین قدم برای زندگی موفق در این کشور زیبا، یادگیری صحیح و اصولی زبان آن‌هاست. شما می‌توانید با استفاده از خدمات آموزشی ما و تحت نظر برجسته‌ترین مدرس زبان ترکی استانبولی، این مسیر را با موفقیت طی کنید.

سوالات متداول

تاریخ دقیق تشکیل کشور ترکیه امروزی چه زمانی است؟

جمهوری نوین ترکیه رسماً در تاریخ ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳ به رهبری مصطفی کمال آتاتورک پایه‌گذاری شد.

آیا ترکیه کشوری مذهبی است یا سکولار؟

بر اساس قانون اساسی که در سال ۱۹۲۸ اصلاح شد، ترکیه کشوری سکولار (جدایی دین از سیاست) است، هرچند اکثریت مطلق جمعیت آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند.

نام‌های تاریخی شهر استانبول چه بوده است؟

این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی به نام‌های بیزانتیوم، کنستانتینوپل (قسطنطنیه)، اسلامبول و سرانجام استانبول شناخته شده است.