گشتی در زمان: راهنمای جامع بازدید از جاذبه های تاریخی آنتالیا

آنتالیا معمولاً در نگاه اول به عنوان بهشت سواحل شنی فیروزه‌ای، آفتاب درخشان مدیترانه و هتل‌های لوکس یوآل (UAll) شناخته می‌شود؛ اما این شهر ساحلی و زیبا، شناسنامه‌ای بسیار کهن و تاریخی دارد که ریشه در هزاران سال تمدن بشری دوانده است. قدمت و اصالت جاذبه های تاریخی آنتالیا به دوران امپراتوری‌های هلنیستی، روم باستان، بیزانس، سلجوقیان و امپراتوری عثمانی بازمی‌گردد. این شهر که در گذشته با نام «آتالیا» (برگرفته از نام بنیان‌گذار آن آتالوس دوم، پادشاه پرگامون) شناخته می‌شد، موزه‌ای روباز از تلفیق تاریخ و طبیعت است که موازی با تفریحات مدرن، دل هر گردشگری را می‌رباید.

بسیاری از مسافران تنها بخش کوچکی از زمان خود را به کشف این گنجینه‌های پنهان اختصاص می‌دهند، در حالی که قدم زدن در میان آمفی‌تئاترهای باستانی، معابد رومی و کوچه‌های سنگ‌فرش شده دوران عثمانی، تجربه‌ای فراتر از یک تعطیلات ساحلی ساده است. اگر شما هم مجذوب این شهر شگفت‌انگیز شده‌اید و دوست دارید در کنار تفریحات آبی، با هویت باستانی و پرفراز و نشیب آن نیز آشنا شوید، در این مقاله جامع همراه ما باشید تا برترین آثار باستانی و جاذبه های تاریخی آنتالیا را به صورت تفصیلی به شما معرفی کنیم.

۱. کاله ایچی (Kaleiçi)؛ قلب تاریخی و تپنده آنتالیا

یکی از زیباترین، توریستی‌ترین و در دسترس‌ترین بخش‌های شهر، منطقه کاله ایچی است. کاله ایچی در زبان ترکی به معنای «داخل قلعه» است و در واقع هسته اولیه و بافت قدیمی شهر آنتالیا را تشکیل می‌دهد. این منطقه توسط دیوارهای باستانی و سنگی بلندی احاطه شده است که از دوران رومیان، بیزانسی‌ها و سلجوقیان به یادگار مانده‌اند.

ورودی اصلی این بخش تاریخی با بنای باشکوه و بی‌نظیر «دروازه هادریان» (Hadrian’s Gate) یا قصر سه‌گانه تزئین شده است. این دروازه مرمرین در سال ۱۳۰ میلادی به افتخار بازدید امپراتور روم، هادریانوس، ساخته شد و با طاق‌های سه‌گانه و حکاکی‌های ظریف خود، یکی از سالم‌ترین دروازه‌های رومی به جا مانده در جهان است. با عبور از این دروازه، وارد دنیایی کاملاً متفاوت می‌شوید.

با قدم زدن در کوچه‌های باریک و سنگ‌فرش کاله ایچی، عمارت‌ها و خانه‌های قدیمی دوران عثمانی با دیوارهای سفید، پنجره‌های چوبی و سقف‌های سفالی قرمز خودنمایی می‌کنند. معروف‌ترین گذرگاه این منطقه، خیابان تاریخی حسابچی (Hesapçı Sokak) است. این خیابان شلوغ پر از بوتیک‌هتل‌ها، کافه‌های دنج، رستوران‌های سنتی و مغازه‌های صنایع‌دستی است. یکی دیگر از بناهای مهم این بخش، برج هیدیرلیک (Hıdırlık Kulesi) است؛ برجی استوانه‌ای شکل از دوران روم باستان که در کنار دریا واقع شده و تماشای غروب آفتاب از کنار آن تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است.

۲. تئاتر باستانی آسپندوس (Aspendos)؛ شاهکار آکوستیک رومی

نمی‌توان از جاذبه های تاریخی آنتالیا صحبت کرد و نامی از آسپندوس نبرد. شهر باستانی آسپندوس که در ۴۰ کیلومتری شرق آنتالیا قرار دارد، میزبان یکی از سالم‌ترین و باشکوه‌ترین آمفی‌تئاترهای باستانی در تمام جهان است. این تئاتر عظیم در قرن دوم میلادی و در زمان امپراتوری مارکوس اورلیوس توسط یک معمار محلی به نام زنو ساخته شد.

تئاتر آسپندوس با ظرفیتی حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر، به دلیل طراحی آکوستیک (صداشناسی) خارق‌العاده‌اش شهرت جهانی دارد؛ به طوری که صدای افتادن یک سکه در مرکز صحنه، در بالاترین ردیف‌های تماشاچیان به وضوح شنیده می‌شود. امروزه نیز در فصل‌های بهار و تابستان، جشنواره‌های بین‌المللی رقص، باله و اپرا در این مکان تاریخی و نفس‌گیر برگزار می‌شود. علاوه بر تئاتر، بقایای قنات‌های رومی (Aqueducts) در نزدیکی آسپندوس که آب را از کوهستان به شهر منتقل می‌کردند، از دیگر شگفتی‌های مهندسی باستان در این منطقه است.

۳. شهر باستانی پرگا (Perge)؛ پایتخت تمدن پامفیلیا

اگر به قدم زدن در میان خرابه‌های یک کلان‌شهر باستانی علاقه‌مند هستید، شهر باستانی پرگا انتخابی بی‌نظیر است. این شهر تاریخی در حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بنا شده و در دوران رومیان به یکی از آبادترین و زیباترین شهرهای آسیای صغیر تبدیل شد. پرگا در ۱۸ کیلومتری شرق آنتالیا و در منطقه آکسو (Aksu) قرار دارد.

پرگا به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز مسیحیت در دوران باستان نیز شناخته می‌شود، زیرا سنت پاول (پولس رسول) در سفرهای تبلیغی خود از این شهر بازدید کرده است. جاذبه‌های شگفت‌انگیز این شهر باستانی شامل دروازه‌های بزرگ هلنیستی با برج‌های مدور، خیابان‌های عریض و ستون‌دار که کانال آبی از وسط آن‌ها می‌گذشته، حمام‌های رومی بسیار وسیع، آگورا (میدان اصلی شهر)، و یک استادیوم ورزشی بزرگ و به نسبت سالم با گنجایش ۱۲ هزار نفر است.

۴. شهر باستانی فازلیس (Phaselis)؛ تلاقی جنگل، تاریخ و دریا

فازلیس یکی از منحصربه‌فردترین جاذبه های تاریخی آنتالیا است که در آن خرابه‌های باستانی در میان جنگل‌های انبوه کاج و سواحل فیروزه‌ای مدیترانه پنهان شده‌اند. این شهر بندری باستانی در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی آنتالیا قرار دارد و در قرن هفتم پیش از میلاد توسط یونانیان رودس تاسیس شد. فازلیس به دلیل داشتن سه بندرگاه طبیعی، در دوران باستان یک مرکز تجاری بسیار مهم محسوب می‌شد.

جالب است بدانید که اسکندر مقدونی به دلیل زیبایی و موقعیت استراتژیک فازلیس، یک زمستان کامل را در این شهر سپری کرد. بقایای کانال‌های آب‌رسانی (آکواداکت‌ها)، آگورا، حمام‌های باستانی و یک آمفی‌تئاتر کوچک که در دامنه تپه قرار گرفته، از دیدنی‌های مهم این منطقه هستند. امروزه گردشگران می‌توانند در خلیج‌های آرام و کم‌عمق فازلیس که در محاصره آثار باستانی قرار دارند، به شنا و استراحت بپردازند.

۵. منطقه کمر (Kemer) و شهر باستانی الیمپوس (Olympos)

منطقه کمر در فاصله ۴۰ کیلومتری غرب آنتالیا قرار دارد. این منطقه که زمانی یک دهکده ماهیگیری کوچک بود، امروزه به یکی از قطب‌های گردشگری لوکس آنتالیا تبدیل شده است. سواحل کمر به دلیل تمیزی فوق‌العاده و آب‌های زلال، نشان بین‌المللی «پرچم آبی» را دریافت کرده‌اند.

علاوه بر تفریحات مدرن، مجاورت جنگل‌های کاج پارک ملی بی‌داغلاری و بقایای باستانی شهر الیمپوس، ارزش تاریخی بالایی به این منطقه بخشیده است. الیمپوس یکی از شهرهای مهم اتحادیه لیکیایی بود که بعدها به پناهگاه دزدان دریایی تبدیل شد. خرابه‌های پوشیده از پیچک این شهر در امتداد یک رودخانه و منتهی به ساحلی بکر قرار دارند. در نزدیکی الیمپوس، پدیده طبیعی و افسانه‌ای یانارتاش (چیمائرا) قرار دارد؛ جایی که شعله‌های آتش هزاران سال است از دل صخره‌ها زبانه می‌کشند و الهام‌بخش افسانه‌های باستانی بوده‌اند.

یکی دیگر از تفریحات این منطقه، تله‌کابین الیمپوس (Olympos Teleferik) است که مسافران را به قله ۲۳۶۵ متری تاهتالی می‌برد تا چشم‌اندازی پانارومیک از کوهستان و دریای مدیترانه را تماشا کنند. (اگر دوست دارید در کنار آنتالیا، جاذبه‌های پایتخت گردشگری ترکیه را هم بشناسید، نگاهی به مقاله جاهای دیدنی استانبول بیندازید).

۶. شهر باستانی ترمسوس (Termessos)؛ دژ تسخیرناپذیر کوهستان (لانه عقاب)

در ارتفاعات ۱۰۰۰ متری کوهستان گولوک (Güllük) و در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال غرب آنتالیا، یکی از بکرترین، دراماتیک‌ترین و شگفت‌انگیزترین شهرهای باستانی به نام ترمسوس قرار دارد. این شهر که در میان جنگل‌های انبوه کاج و صخره‌های مرتفع واقع شده، برای نخستین بار توسط قوم سولیم‌ها ساخته شد. به دلیل موقعیت استراتژیک و صخره‌ای، این شهر به «لانه عقاب» شهرت داشت و جالب است بدانید حتی اسکندر مقدونی هم با وجود محاصره شهر، هرگز نتوانست این دژ کوهستانی را تسخیر کند!

مهم‌ترین بخش دیدنی ترمسوس، تئاتر باستانی هلنیستی آن است. این تئاتر با گنجایش ۴۲۰۰ تماشاچی دقیقاً در لبه صخره بنا شده و چشم‌اندازی ترسناک و در عین حال فوق‌العاده زیبا از کوهستان‌های توروس دارد. معابد قدیمی، مقبره‌های صخره‌ای باشکوه، ژیمنازیوم و آب‌انبارهای بزرگ سنگی نشان از تمدن پیشرفته مردم این دژ باستانی دارد.

۷. مسجد و مناره ییولی (Yivli Minare)؛ نماد اسلامی آنتالیا

مناره شیاردار یا همان مسجد ییولی، به عنوان نماد اصلی شهر آنتالیا شناخته می‌شود و در بخش قدیمی کاله ایچی (در مجاورت میدان جمهوری) واقع شده است. این بنای تاریخی در قرن سیزدهم میلادی (سال ۱۲۳۰) به فرمان سلطان علاءالدین کی‌قباد، پادشاه مقتدر سلجوقی روم ساخته شد.

این سازه دارای معماری منحصربه‌فردی است؛ مناره آن متشکل از هشت استوانه نیمه‌دایره‌ای (شیاردار) از جنس آجر قرمز است که با کاشی‌های فیروزه‌ای و آبی تیره تزئین شده‌اند. ارتفاع این مناره باابهت ۳۸ متر است و بالا رفتن از آن با ۹۰ پله مارپیچ امکان‌پذیر است. امروزه در مجموعه تاریخی مسجد ییولی، یک موزه مردم‌شناسی (قوم‌نگاری) دایر است که در آن ابزارها، فرش‌ها، چادرهای عشایری و صنایع‌دستی بومی منطقه به نمایش گذاشته شده است.

۸. موزه باستان‌شناسی آنتالیا؛ گنجینه‌ای از مجسمه‌های باستانی

اگرچه این مکان یک محوطه باستانی روباز نیست، اما بازدید از جاذبه های تاریخی آنتالیا بدون دیدن موزه آنتالیا (Antalya Museum) ناقص خواهد بود. این موزه یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین موزه‌های باستان‌شناسی ترکیه است. تمام مجسمه‌ها، سکه‌ها، جواهرات و مصنوعاتی که از حفاری‌های شهرهای باستانی اطراف مانند پرگا، آسپندوس، فازلیس و زانتوس کشف شده‌اند، در این موزه نگهداری می‌شوند.

بخش «تالار خدایان» با مجسمه‌های بی‌نظیر و سالم از الهه‌های روم باستان (مانند زئوس، آفرودیت و آپولو) و «تالار امپراتوران» که شامل سردیس‌ها و مجسمه‌های امپراتوران رومی است، از چشم‌گیرترین بخش‌های این موزه به شمار می‌روند که شکوه هنر مجسمه‌سازی باستان را به رخ می‌کشند.

نتیجه‌گیری و گام بعدی برای علاقه‌مندان به ترکیه

آنتالیا فراتر از یک شهر ساحلی برای استراحت، ویترینی زنده از تمدن‌های کهن بشری است. بازدید از جاذبه های تاریخی آنتالیا به شما درک عمیق‌تری از پیوند فرهنگ شرقی و غربی در طول هزاره‌ها می‌دهد. از تئاترهای رومی با آکوستیک خیره‌کننده گرفته تا شهرهای غرق شده در میان جنگل و دریا، این منطقه مقصدی ایده‌آل برای تاریخ‌دوستان است.

اگر به سفر، مهاجرت یا تحصیل در این کشور علاقه‌مند هستید، اولین گام برای برقراری ارتباط موثر با مردمان خون‌گرم آن و درک بهتر تاریخ منطقه، یادگیری زبان ترکی است. برای شروع این مسیر جذاب، می‌توانید از کتاب‌های خودآموز زبان ترکی استانبولی استفاده کرده و یا در یک دوره جامع آموزش زبان ترکی استانبولی ثبت‌نام کنید تا به صورت اصولی و آکادمیک این زبان شیرین را فرابگیرید.